БІРІНШІ МӘСЕЛЕ - АЭС салуға үлкен қаражат қажет, бір АЭС-тің минималдық құны 12 миллиардтан 25 миллиард долларға дейін. Қазынада мұндай ақша жоқ.
- ҚР сыртқы қарызы 2024 жылғы 1 сәуірде 162,5 миллиард долларды құрады. Тоқаев басқарғаннан бері (2019 жылдан бастап) сыртқы қарыз 5,7 миллиард долларға өсті.
- Биыл бюджет тапшылығы рекордтық 3,9 триллион теңгеге жетіп, жақындап келе жатқан мемлекеттік бюджеттегі орасан зор тесікті атап өту қажет
- АЭС құрылысы 80% қарыз ресурстары, 20% меншікті қаражат (яғни 2,4 миллиард доллар) арқылы қаржыландырылады. Бұл қаражатты болашақ ұрпақтың Ұлттық қорынан аламыз.
- Бір АЭС-тің 80%-ы (9,6 миллиард доллар) қарыз қажет. Пайда болатын сұрақ, оларды қайдан аламыз? Мүмкін, Қытай немесе Ресейге тағы да тәуелді боламыз.
ЖАУАП - Шынында да, АЭС құрылысы қымбат жоба, бірақ оның бірнеше қаржыландыру схемалары бар. Жоба әрдайым өтеледі және тиімді болады.
Өтелу мерзімі қаржыландыру схемасына байланысты, ал АЭС-тің күтілетін жұмыс кезеңі 60 жыл немесе одан да көп. Яғни, шығынсыздық нүктесіне шығу мерзімі осыдан әлдеқайда ұзақ.
АЭС жеткізуші елдің құлы деп айту дұрыс емес.
ЕКІНШІ МӘСЕЛЕ – АЭС суды көп тұтынуымен ерекшеленеді, әсіресе реакторды салқындату үшін конденсаторларда көп су жұмсалады.
Қазақстанда атом станцияларының салқындату мәселесін қалай шешуге болады?
-Бір миллиондық блок (қуаттылығы бір миллион киловатт) бір сағатта 200 мың тонна немесе секундына 55,5 текше метр су тұтынады.- Суды қайдан аламыз? Қазақстанда су тапшылығы мен құрғақшылық мәселесі бар.
- Балқаш көлі жыл сайын таязданып келеді және Іле өзені арқылы қоректенеді. Астана әлі күнге дейін Пенкинмен суды бөлу туралы келісімге қол қойған жоқ.
Маңызды нюанс: Оңтүстік Корея мұхиттағы түбек, сондықтан су ресурстарында проблемалар жоқ; реакторды салқындату үшін секундына 50 тонна су алу оларға қиын емес. Ресей, АҚШ, Франция, Түркия сияқты елдерде де су ресурстары жеткілікті, яғни оларда су мәселелері жоқ.
ЖАУАП:
- Біріншіден, автор көрсеткен деректер дұрыс емес – «1 ГВт АЭС сағатына 200 000 тонна немесе 55,5 м³/сек су тұтынады» деген мәндер шамамен 100 есе жоғары. Мысалы, Беларусь АЭС жобалық құжаттарына сәйкес (1200 МВт-тан 2 блок) 1 блокқа қайтарымсыз су тұтыну 0,47–0,7 м³/сек, ал 2 блок үшін 0,94–1,4 м³/сек. Реакторларда су жабық жүйеде айналады, ал ашық контурда (салқындатқыш мұнараларда) қайта ағады.
- Екіншіден, АЭС-ке көп су қажет емес, кез келген ЖЭС сияқты. Еуропадағы АЭС-тердің бір бөлігі шағын өзендердің жанында орналасқан.
- Үшіншіден, «Балқаш жыл сайын таязданып келеді» деген тұжырымда дереккөз жоқ. 2000-2009 жылдар аралығында Балқаш көліндегі судың көлемі ауытқып отырды (2000 ж. = 95,5 км³, 2006 ж. = 116 км³, 2009 ж. = 109,2 км³). Мәселені ескере отырып, деректерді мұқият зерттеу қажет.
Қазіргі таңда Қазақстанда қарастырылып жатқан реакторларда жылу тасымалдағышының айналымы тұйық жүйеде, сондықтан су қоршаған ортаға төгілмейді. АЭС-те су турбинадан кейінгі конденсаторды салқындату үшін пайдаланылады, атом реакторының жүйелерімен байланысы жоқ. АЭС, кез келген ЖЭС сияқты, жұмыс кезінде белгілі мөлшерде су тұтынады, ал судың булануы салқындату мұнараларында жүреді.
Балқаш көлінің жағасындағы АЭС қанша су тұтынады деген сұраққа жауап: салқындатқыш мұнаралардағы судың жоғалуы климаттық жағдайларға байланысты. 2400 мегаватт қуаттағы екі блокты АЭС-тің жобалық су шығыны жылына 63 млн м³-дан аспайды, бұл Балқаш көлінің жылдық табиғи булануының 0,32%-ын құрайды. Балқаш көлінің жалпы көлемі шамамен 108,3 млрд м³, яғни АЭС-тің жұмысы көлдің су балансына елеулі әсер етпейді.
19.11.2026 13:25

15 ноября в Центре развития языков района Беимбета Майлина состоялась встреча с Александром Фроловым. Наш земляк, певец, блогер и основатель...
19.11.2026 13:23

В рамках утвержденного графика и реализации концепции «Слышащее государство» в районе продолжаются отчетные встречи акима района с жителями сельских округов....
19.11.2026 13:21

16 ноября в районном Доме культуры им. Елубая Умурзакова прошла литературно-познавательная встреча, посвященная 132-летию со дня рождения Беимбета Майлина. Одним...
19.11.2026 13:20

Ежегодно, в преддверии дня рождения нашего знаменитого земляка, выдающегося казахского писателя Беимбета Майлина, в Центральной районной библиотеке проходят районные «Майлинские...
19.11.2026 13:17

Учащиеся Новоильиновской общеобразовательной школы успешно выступили на областном конкурсе школьных отрядов юных помощников полиции, который прошел в рамках продвижения принципа...
16.11.2026 14:11

Казахстан занял 56-е место среди 110 стран в рейтинге развития путешествий и туризма за 2026 год, подготовленном Всемирным экономическим форумом...
16.11.2026 14:08

Курултай подготовил предложения для госорганов, задействованных в реализации Концепции «Дети Казахстана». Они направлены на совершенствование медицинской помощи детям, развитие цифровых...
13.11.2026 07:12

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев “ Заң мен тәртіп” деген қағидатты берік ұстана бастады. Бүгін Самұрық пен ҚТЖ секілді алпауыт компания басшыларының...
12.11.2026 10:18

В рамках реализации концепции «Слышащее государство» 5 ноября текущего года в Павловском сельском округе состоялась отчётная встреча с жителями с...
12.11.2026 10:17

8 ноября в храме святого великомученика Димитрия Солунского в с. Айет отметили престольный праздник. Это стало поводом для знакомства и...
12.11.2026 10:16

Қостанай облысы әкімінің KPI көрсеткіштері аясында мәдениет саласын дамыту, ұлттық өнерді насихаттау және ауыл тұрғындарына сапалы мәдени қызмет көрсету бағытында...
12.11.2026 10:15

За каждым успешным делом стоят люди, которые ежедневно своим трудом, ответственностью и профессионализмом вносят вклад в развитие родного края. Именно...
12.11.2026 10:14

15 ноября в Казахстане отмечается День национальной валюты - тенге. Этот праздник символизирует экономическую самостоятельность и финансовый суверенитет нашей страны....
12.11.2026 10:12

В районе завершаются съемки короткометражного фильма «Бір ғұмыр – Бір мұра», посвященного жизни и творческому наследию великого земляка. Автором и...
12.11.2026 10:11

Бухгалтер – әрбір мекеменің қаржылық тұрақтылығы мен жұмысының жүйелі жүруіне зор үлес қосатын маңызды мамандық иесі. Бұл сала үлкен жауапкершілікті,...
12.11.2026 10:08

10 ноября в районном Доме культуры им. Е. Умурзакова прошел районный молодежный форум «PROкоманда». Он собрал более 80 активных ребят...
12.11.2026 10:07

В с. Майский появилась новая зона активного отдыха для детей и взрослых. Территорию вокруг детской площадки благоустроили при финансовой поддержке...
10.11.2026 12:54

Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы жаңартылған «Талдау» ақпараттық-талдамалық жүйесінде AI TALDAU интеллектуалды көмекшісін іске қосты. Енді...